Katran Nedir? Nasıl Kullanılır, Faydaları, Zararları

Osmanlı İmparatorluğu’ndan itibaren kullanılmakta olan ve viskozitesi yüksek olup, koyu renkli, genellikle de sıvımsı bir kıvamda olan ürüne katran adı verilmektedir. Katran’ın çeşitli türleri bulunmasının yanı sıra modern tıptan sanayiye kadar son derece geniş çaplı kullanım alanına sahiptir.

Ayrıca Katran, karbon bakımından zengin organik maddelerin, çeşitli özel koşullar kullanılarak damıtılması ile elde edilen ve kendine has bir kokuya sahip olan zift ile sıklıkla karıştırılan bir maddedir. Katran üretimi sonucu artan maddeye ise zift adı verilmektedir.

Katran türlerinden biri olan ağaç katranının üretimi neredeyse durma noktasına gelmiş olsa da ülkemizde çoğunlukla Toros dağlarında yapılmaktadır. Özellikle saç ve cilt sorunlarına karşı katran yağı ya da katran sabunu kullanılmakta ve ayrıca egzama tedavisinden çatı kaplamasına kadar pek çok alanda kullanımı mevcuttur.

Katran Nedir?

Katran, ağır kokulu, klorlu, suda erimeyen ve siyah renkli bir sıvıdır. Değerli bir tür yağ olan katran, birtakım özel işlemlere tabi tutularak elde edilen maddenin yine kendine özel oluşum şartları sağlanarak, üretimi gerçekleştirilmektedir. Katran, suya göre daha ağır bir madde olmasının yanı sıra oksijensiz ve yüksek ısıya sahip bir ortamın oluşturulduğu özel koşulların sağlanması ile organik maddelerin kuru damıtımı yöntemiyle yapılmaktadır. Ayrıca katran, selvi, ardıç, katran çamı gibi çeşitli ağaçların gövdelerinde elde edilebildiği gibi turbo ve petrolden de elde edilebilmektedir.

Katranın Özellikleri Nelerdir?

Katranın damıtma işlemi sırasında 70 ile 170 C’de elde edilen hafif yağlar, benzen, benzen homologları, asitli bileşikler, kükürtlü bileşikler ve naftalin içermektedir. Damıtma işlemi esnasında 10 ile 270 C’de elde edilen orta yağlar ise, asitler, naftalin ve bazları içerirken, 230 ile 270 C’de elde edilen ağır yağlar da ksilenoller, antrasen, naftalin, pridin türevleri ve yüksek moleküllü krezoller içermektedir. 270 ile 360 C’de elde edilenler ise antrasen yağı, antrasen, fenantren, yüksek fenoller ve bazları içermektedir.

Katranın Çeşitleri Nelerdir?

Katranın türünü, özellikle ağaç ve kömür ile elde edilmekte olan bu maddede kullanılan malzeme belirlemektedir. Dünya üzerinde ve ülkemizde genellikle daha çok kömür katranı kullanılmaktadır. Katran çeşitleri ise kömür katranı ve ağaç katranıdır.

Kömür Katranı: Diğer katran çeşitlerine görü elde edilmesi daha zor olan kömür katranı, zengin yer altı kaynaklarımızdan biri olan maden kömürünün ayırştırıcı damıtımı ile üretilmektedir. Kömür katranı, aseton, eter, alkol, karbondisülfür, kloroform, benzen ve suda değişik ölçeklerde çözünebilmektedir. Ayrıca kömür katranı, keskin bir tada ve siyah renge sahip olmasının yanı sıra naftalin kokuludur ve ağaç katranında da olduğu gibi patlayıcı özelliktedir.

Ağaç Katranı: Ağaç katranı, aralarında kömüründe elde edilmekte olan ağaç çeşitlerinin bulunduğu, karaçam, sedir, kızılçam ve andız gibi genel olarak katran ağacı olarak bilinen bitkiden elde edilmektedir. Alkol ve su içerisinde çözülebilen ağaç katranı, kahverengi ya da siyah renkte olan diğer çeşitlerine göre daha fazla akışkanlık göstermesinin yanı sıra keskin bir kokuya da sahiptir. Ağaç katranının sağlığı olumsuz açıdan etkilemesi ise zehirleyici ve patlayıcı özelliğe sahip olması nedeniyle üretimi neredeyse yok denecek kadar azalmış durumdadır.

Katranın Kullanım Alanları Nelerdir?

  • Genel olarak katran, patlayıcı, boya ve mikrop öldürücü olarak kullanılmaktadır. Katranın kullanım alanları türünü belirleyen çeşidine göre değişmektedir.
  • Kömür katranının kullanım alanı oldukça geniş çaplıdır ve çoğunlukla sızdırmazlık gerektiren alanlarda sıklıkla tercih edilmektedir.
  • Plastik üretiminde de yer alan katran, inşaatlarda duvar ve metal boyalarında kullanılmasının yanı sıra çatı işlemlerinde de kullanılmaktadır.
  • Kömür katranı, yalıtım malzemesi niteliğindedir ve yol çalışmalarında kullanılmaktadır.
  • Kömür katranı, çok nadir olarak bitlerin öldürülmesi amacıyla da tercih edilmektedir.
  • Ağaç katranının her ne kadar günümüzde üretimi durmak üzere olsa da kullanıldığı yerler mevcuttur.
  • Ağaç katranı, plastik maddelerin yumuşatılmasının yanı sıra asfalt çalışmalarında da kullanılmaktadır.
  • Ayrıca sağlık alanında da kullanılmakta olan ağaç katranı, cilt yaralarının iyileştirilmesinde ve öksürük şuruplarında kullanılmaktadır.

Katranın Faydaları Nelerdir?

  • Düzenli bir şekilde katran sabununun ve katran yağının kullanılması sayesinde çeşitli hastalıkların tedavisinde etki göstermektedir.
  • Egzama tedavisinde, doktorlar tarafından içeriğinde katran yağı bulunan ilaçları kullanımı önerilmektedir.
  • Katran yağı, uyuz hastalığına karşı kısa bir sürede etki göstermekte ve hastalığın ilerlemesini önlemektedir.
  • İshal sorununa karşı etkili olan katran yağı aynı zamanda sindirime de yardımcı olmaktadır.
  • Katran yağının hücre yenileyici bir özelliğe sahip olması nedeniyle yaraların üzerine sürülmesi durumunda iyileşme sürecini hızlandırmaktadır. Cilt sağlığı açısından son derece etkili olan katran yağı aynı zamanda damar büzücü özelliğe sahiptir ve bu nedenle kanamaların durdurulmasında etkilidir.
  • Kepeklenmeyi durduran katran sabunu ile katran yağı, saç uzamasını hızlandırmakta, saç köklerini güçlendirmekte, saçkıran tedavisinde tercih edilmekte ve ayrıca kellik probleminin tedavisinde de tercih edilmektedir.
  • Antiseptik özelliğe sahip olan katran sabunu, afrodizyak etkiye de sahiptir ve etkili bir mikrop öldürücüdür.
  • Cilt üzerinde meydana gelen kaşıntılara, tahrişlere ve uyuz gibi cilt hastalıklarına iyi gelmekte olan katran sabunu aynı zamanda cilt lekelerini yok edici özelliğinden dolayı da tercih edilmektedir.
  • Aşırı yağlı cilt tipine sahip olanlar tarafından katran sabunu kullanarak cildin nem dengesi sağlanabilir ve çillerinden şikayetçi olanlarında çillerine veda etmesini sağlamaktadır.
  • Varis ve romatizma ağrılarına iyi gelen katran sabunu, sistit hastalığı sonucu meydana gelmekte olan iltihapların giderilmesi amacıyla da kullanılmaktadır.
  • Sahip olduğu arındırıcı etkilisi sayesinde cilde pek çok olumlu etkisi bulunan katran sabunu, ayak kokusunun giderilmesi amacıyla da kullanılmaktadır.
  • Mantar, vitiligo, sedef ve egzama problemi yaşayanların kullanabileceği katran sabununun kokusu ide bazı böceklerin bulunulan ortamdan uzaklaştırılmasını sağlamaktadır.

Katranın Zararları Nelerdir?

Katran sabununa dair yapılan araştırmalar doğrultusunda hiçbir bir yan etkisinin olmadığı görülmüş olsa da bazı durumlarda sakıncalı etkilerinin olabileceği nedeniyle kullanımı önerilmemektedir. Öncelikle emziren kadınlar ile hamile kadınların katran sunu kullanması önerilmemekte ve hassas cilde sahip olan kişilerde katran sabunu kullanımı sonucu vücutta tahriş gelişebileceği için kullanımı önerilmemektedir. Ayrıca böbrek sorunu yaşayanlarında katran sabunu kullanmaları önerilmemektedir.

Katran Sabunu Nedir?

Katran sabunu, kimyasal içerikli sabunların tam aksine doğal olduğu kadar etkili bir temizleyicidir. Katran sabununun cilt ve saç sağlığı amacıyla yüzyıllardır kullanılmakta olduğu bilinmektedir. Katran sabunu aynı zamanda ardıç sabunu ya da ardıç katan sabunu olarak da bilinmekte ve ardıç ağacından elde edilmekte olan ardıç katranı yağı ile üretilmektedir.

Şayet katran sabununu cildiniz için kullanmayı düşünüyorsanız, cildinize hafif hafif masajlar yaparak uygulamanız gerekmektedir. Ayrıca katran sabununu saçınız için kullanmayı düşünüyorsanız, önceden temizlenmiş olan saçınıza yine masaj yaparak uygulamalı ve aynı zamanda altı ile yedi dakika kadar bu şekilde beklemeniz gerekmektedir. Bekleme süresinin ardından ise bol su ile yıkamalısınız.

Katran sabununu iki ya da üç gün ara ile kullanarak olumlu etkilerini görmeniz mümkündür. Katran sabununun olumlu etkilerinden faydalanmak amacıyla düzenli bir kullanım gerekmektedir ve ancak bu şekilde olumlu etkilerinden faydalanabilmek mümkündür.

5 Comments

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

error: Content is protected !!