Popülasyon Nedir? Popülasyon Büyüklüğü Ve Dağılımı

Popülasyon belli bir zaman diliminde belli bir alanda bulunan aynı türe ait bireylerin oluşturduğu topluluktur. Popülasyonu oluşturan bireyler benzer çevre koşullarından etkilenir, bulundukları ortamın besin kaynaklarını ortak kullanır ve çiftleşerek kısır olmayan döller meydana getirir. Popülasyonun büyüklüğü, yoğunluğu, ortamdaki dağılımı ve yaş dağılımı popülasyon dinamiğini oluşturur.

1.) Popülasyonun Büyüklüğü

Bir popülasyonu oluşturan bireylerin belli bir zaman dilimindeki sayısı o popülasyonun büyüklüğünü verir.

Popülasyonun büyüklüğünü belirleyen faktörlerin başında doğum oranı, ölüm oranı ve göçler gelir.

J tipi büyümede, yüksek çoğalma potansiyeline sahip bireylerden oluşan popülasyonun başlangıçta birey sayısı geometrik (2, 4, 8, 16, 32 ….) olarak artar. Popülasyon taşıma kapasitesine ulaşınca çevresel sınırlamalar nedeniyle büyüklüğünde inişli çıkışlı dalgalanmalar görülür.

S tipi büyümede ise sırasıyla;

  • Artışın yavaş olduğu kuruluş fazı
  • Büyümenin hızlı olduğu ve eğrinin dikleştiği logaritmik artış
  • Çevresel sınırlamalar nedeniyle büyümede yavaşlamanın yaşandığı negatif artış
  • Popülasyon büyüklüğünün doyma noktasına ulaştığı denge evresi gibi aşamalar gözlenir.

2. Popülasyonun Yoğunluğu ve Ortamın Tasıma Gücü Sının

Birim alandaki ya da birim hacimdeki birey sayısı popülasyonun yoğunluğunu verir. Örneğin, km2 deki Kızıl Çam ağacı sayısı, M3 teki Chlorella algi sayısı söz konusu popülasyonların yoğunluğunu verir.

Popülasyonun taşıma kapasitesi ortamın destekleyebileceği maksimum popülasyon yoğunluğudur. Popülasyonların taşıma kapasitesi sabit olmayıp, kaynakların bolluğu, zaman ve mekâna göre değişir. Örneğin, yarasalar için taşıma kapasitesi böceklerin bol olduğu ve tünemek için oyukların yeterli olduğu habitatlarda yüksek olabilirken, besin uygun olsa bile uygun sığınakların az olduğu habitatlarda daha düşük olabilir.

Birey sayısı taşıma kapasitesinin altında olduğu zaman popülasyonun büyümesi artar. Birey sayısı taşıma kapasitesine altına yaklaştıkça çevre direnci de artacağı için popülasyonun büyümesi yavaşlar.

Popülasyonu sınırsız oranda büyümekten alıkoyan ve taşıma gücünün sınırları içinde kalmasını sağlayan fiziksel, kimyasal ve biyolojik her türlü etkene çevre direnci denir.

Çevre direncini parazitier, iklim koşulları, hastalık, açlık, rekabet, ısı, ışık, nem, yaşama alanı, avlanma baskısı, doğal afetler vb. ekolojik faktörler oluşturur.

3.) Popülasyon Dağılımı

Popülasyonu oluşturan bireylerin yaşam alanındaki yayılışı ve yerleşme biçimi popülasyonun dağılımını verir. Bireylerin içgüdüleri ve çeşitli fiziksel etkenler popülasyonun dağılımını etkiler. Popülasyonlar kümeli, tekdüze (düzenli) ve rastgele gibi farklı dağılım şekilleri gösterebilir.

Popülasyonların dağılımı;

  • Terk edilmiş alanlarda yeni kolonilerin meydana gelmesini sağlar.
  • Büyük popülasyonlarda devamlılığı sağlar.
  • Gaz akışının sağlanmasında ve türlerin yeni özellikler kazanmasında etkili olur.

4.) Popülasyonda Yaş Dağılımı

Popülasyonu oluşturan bireyler yaş gruplarına göre üreme öncesi (genç), üreme dönemi (ergin) ve üreme sonrası (yaşlı) şeklinde üçe ayrılır. Her bir yaş grubundaki birey sayısı popülasyonun yaş dağılımını oluşturur ve buna göre yaş piramitleri belirlenir. Aşağıda üç farklı insan popülasyonunun yaş piramitleri poligonları verilmiştir.

Düzgün yaş piramidi; Her üç yaş grubundaki birey sayısı yaklaşık olarak birbirine eşittir. Popülasyonun doğum oranı ile ölüm oranı birbirine eşittir ve popülasyonun büyüklüğü sabittir.

Dar tabanlı yaş piramidi; Genç bireylerin sayısı az, yaşlı bireylerin sayısı fazladır. Popülasyon küçülmektedir.

Geniş tabanlı yaş piramidi; Genç bireylerin sayısı daha çoktur. Popülasyon büyümektedir.

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

error: Content is protected !!